Metafor Nedir

Metafor kelimesi, Fransızcada “métaphore” kelimesinden türetilerek Türkçeye aktarılmış bir kelimedir. Kelime anlamı “mecaz” olup edebiyatta “bir şeyi başka bir şey ile benzetme” manasına gelmektedir.  Edebiyatta bir kavram anlatılırken ifade edebilmek için anlatılan kavram başka bir şeye benzetilir. Genellikle şiir ve romanlarda daha çok rastlanılan bu durum, bazen gündelik hayatta da yapılabilmektedir. Mehmet Akif Ersoy’un “Korkma! Sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak!” ve “Çatma, kurban olayım çehreni ey nazlı hilal” dizelerindeki “al sancak” ve “hilal” mecazi olarak kullanılmıştır. Burada şairin “hilal” ve “al sancak” kelimelerini kullanmasının nedeni Türk bayrağını ifade etmektir. Yani burada şair bir metafor yapmıştır.

Metafor kavramı aslında tam olarak benzetmeyi ifade etmez, çünkü arasında bazı farklılıklar vardır. Bir şeyi anlatırken başka bir şeye benzetmek, kıyaslamak veya bir konuyu anlatırken başka bir şekilde ifade etmek amacıyla da metafordan yararlanılarak mecazi bir anlam kullanılır. “Aslan gibi adamdır” cümlesince, bir kişinin özelliğinden bahsedilmektedir. Güçlü, çevik ve atılgan olduğunu ifade etmek için direkt olarak uzatılacak kelimeler kullanılmak yerine “aslan” kelimesi kullanılarak dinleyicinin anlaması sağlanmıştır.

Metafor hangi alanlarda kullanılır?

Metafor, özellikle de eğitim alanında kullanılan bir kelimedir. Son yıllarda ilkokul ders müfredatında sıklıkla görülmektedir aslında. Daha önceleri ilkokula başlayan çocuklara harfler öğretilirken sadece harfler gösterilirdi ve şeklinin ezberlenmesi istenirdi. Bu, bazı çocukların daha geç öğrenmesine neden olabilmekte idi. Ancak geliştirilen yeni eğitim teknikleri ile metafor yapılması sayesinde bu tip sorunlar ortadan kaldırılmıştır. Örneğin “B” harfini öğretirken eğiticiler “Gözlük” benzetmesi yaparlar ve bu harfin öğrenilmesi ve şeklinin ezberlenmesi bu benzetme sayesinde daha kolay bir hale gelmiş olur. Aynı şekilde diğer harflerde de bu teknik kullanılmaktadır. Bunun yanında bazı matematik ve mesleki derslerde kullanılması sürekli gerekli olan formüllerin ezberlenmesi için de metafor tekniğine başvurulmaktadır. Endüstri Meslek Lisesi elektronik bölümünde okuyan öğrenciler, direnç renk kodlarını ezberlemek için “Sokakta sayamam gibi” cümlesini kullanırlar. Bu cümledeki sesli harfler atılır geriye kalan harfler ise sırasıyla renk kodlarını anlatır. “S” siyah rengini, “K” kırmızı rengini şeklinde devam eder.

Metafor neden kullanılır?

Bir teknik olarak da değerlendirilebilen metaforun eğitim alanında kullanılmasının belli bazı nedenleri vardır. Öğrencilerin daha hızlı öğrenmesini sağlamak, ezberlenmesi gereken bir şeyi daha kısa sürede akılda kalacak şekilde ezberlemek, bilimsel düşünme ve problem çözme yeteneğini geliştirmek, eğitim ortamına daha kolay ayak uydurmak, anlaşılması zor olan soyut kavramları somut hale getirerek daha kolay şekilde öğrenilmesini sağlamak gibi pek çok faydalı amaç doğrultusunda kullanılmaktadır.

Metafor hakkında söylenebilecek en güzel şey aslında onun bir benzetmeden ziyade bir sanat olmasıdır. Bazı yazarlar, bir konu hakkında açıklama yaparken kullandıkları kelimeleri o kadar özenli seçerler ki karşılarına geçip verecek bir cevap bile bırakmazlar. Mesela bir konu anlatılırken veya bir hakkında eleştiri yazısı yazarken, gündelik kullanılan kap-kaçaklardan bile bir benzetme yaparak eleştiri düzeyini birden bire değiştirebiliyorlar. Metaforun tam da bu şekilde kullanılması ile yerini bulabileceğini söylemek belki de en doğrusu olacaktır. Zira istiklal Şairimiz Mehmet Akif Ersoy’un şiirlerinde ziyadesiyle bunu görmek mümkündür. Yine günümüz şairlerinde de aynı sanatın kullanıldığı görülen bir detaydır. Metafor nedir sorunu cevaplayabilmek için daha fazla örneği https://www.metafor.com/metafor-nedir/ sayfasında bulabilirsiniz.

Metafor hakkında söylenebilecek ve yazılabilecek onca şey vardır aslında ama bunun ince bir sanat ruhu, “benzetmede level atlatmak” gibi yakışık bir ifade kullanmak sanırım yeterli olacaktır.

Bu yazıyı sevdiklerinle paylaş:
Yazan
Sezer İltekin
Yazıya bir yorum yap